Mussel, zijn vroegere inwoners, hun leven & hun huizen
versie juni 2026
klik op de afbeeldingen voor een vergroting
Musselweg 56
Sjoerd Slagter van Musselweg 58 bouwt tussen 1921 en 1924 een nieuw huis en winkel in zijn tuin: Musselweg 56 is “geboren”. Hij verkoopt het oude pand en start een zaak in kleding en kruidenierswaren op zijn nieuw adres. Of de verdienste niet toereikend zijn? Geen idee, Sjoerd wordt brievengaarder en zijn zaak wordt het nieuwe hulp-postkantoor van Mussel. Op 17 februari 1925 leent Sjoerd ƒ3000 van scheepsbouwer Anthony van Vliet uit Slikkerveer met zijn nieuwe zaak als onderpand (bron RHC GrA 120-121-56) . De scheepsbouwer zal familie van Sjoerds vrouw zijn geweest. Op 22 april 1931 verkoopt Slagter het huis voor ƒ4500 aan manufacturier Hendrik Mulder uit Vledderveen (bron: RHC GrA 2207-6840-59) . In de Kadastrale Legger vinden we ook twee andere beroepen voor Mulder: landbouwer en kantoorhouder. Het postkantoor van Mussel blijft dus in hetzelfde pand en Mulder wordt de postbode van Mussel. En dan breekt de oorlog uit……. Sinds 1933 was het voor ambtenaren verboden lid te worden van de Nationaal-Socialistische Beweging. In 1940, direct na de opheffing van dat ambtenarenverbod, werd postbode Mulder lid van de NSB. Hij is dat gebleven tot aan het einde van de oorlog. Hij was er van overtuigd dat door de NSB er een betere toekomst mogelijk zou zijn. In de beginjaren van de oorlog was het vooral een politieke beweging. Hoe anders wordt het als op 12 november 1943 de Nederlandse Landwacht wordt opgericht. Het beschermen van de leden van de NSB en het opsporen van Joden en onderduikers behoort tot de kerntaken van de Landwacht. Daarnaast had de Landwacht een controlerende taak in de landelijke voedselvoorziening. Alles in samenwerking met het politie-apparaat. Als Anton Mussert, de leider van de NSB, de leden verplicht om toe te treden tot de Landwacht geeft ook Hendrik daaraan gehoor. Net als de andere leden van de Landwacht (in de volksmond spottend het Jan Hagel genoemd) wordt hij uitgerust met een jachtgeweer. Vanaf dat moment doet hij mee aan patrouiles en huiszoekingen. We komen hem tegen bij verschillende huiszoekingen en arrestaties in de omgeving, maar ook in Mussel zelf (o.a. bij Bakker Drok, Jan Kamies en Otto Wijbrands). Zo is hij ook aanwezig bij een huiszoeking bij familie Gezienus de Boer in Musselkanaal, die in het bezit zou zijn van een radiotoestel. De landwachters wisten niet dat verzetsstrijder Dirk de Ruiter er verborgen zat. Als landwachter Hekman De Ruiter ontdekt springt deze te voorschijn en lost hij dodelijke schoten op de landwachter. De Ruiter verdwijnt door het raam waarachter Mulder op wacht staat. Volgens de verklaring van Mulder schiet De Ruiter op Mulder. Hendrik Mulder weet de verzetsman met een schot hagel te raken. De Ruiter weet nog te ontkomen maar sterft enkele uren later aan zijn verwondingen in de kapschuur van Harm Hummel aan de Ondersteveenweg 6 . Na de bevrijding wordt Mulder op 12 april opgepakt en ingesloten in de bioscoop te Musselkanaal. Een slepende rechtsgang volgt en getuigen worden in de gelegenheid gesteld om zaken schriftelijk, positief of negatief te melden. Zo maar een greep uit deze getuigenissen: Het is 18 april 1948, dus 3 jaar later, als buurman Vedder van Musselweg 58 meldt: “Wij wonen te Mussel 16 jaar en daarvan 13 jaar gezellig naast Mulder. Altijd goede omgang gehad in de vijf bezettingsjaren. Nooit geen last gehad van Mulder”. Bekend is dat collaborateurs vaak respectloos werden behandeld tijdens hun internering. Ook Vedder getuigt daarvan als hij meldt dat Mulder in het begin “vreselijk en zeer droefig” is mishandeld. Hij hoopt Mulder spoedig terug te zien als goede buurman. Jan Jager van Musselweg 70a verklaart dat “Mulder wist dat de zoon van Jager onderduiker was maar heeft nooit geen last gehad van Mulder”. Mulder wordt uiteindelijk veroordeeld tot 11 jaar gevangenis, gerekend vanaf z’n arrestatie. Daarnaast verliest hij meerdere rechten, waaronder het kiesrecht en nooit meer bekleden van een ambt (bron: CABR 76300, dossier 505A/48) . Bij Koninklijk Besluit van 30 oktober 1951 no. 65 krijgt Mulder een jaar strafkorting. Hij komt dus vrij op 12 april 1955. We zoeken nog op of zijn ontslag daadwerkelijk op die datum is geweest. Niet alleen pa Mulder was lid van de NSB, ook zoon Jan was dat, hoewel hij dat zelf ontkende. In het begin van de oorlog had hij met pa vaak onenigheid over de NSB. In 1943 wilde hij zelfs onderduiken om zo te ontsnappen aan de Arbeidsdienst in Duitsland. Zo ver is het niet gekomen want van juli 1943 tot december van dat jaar werkte hij in Duitsland. Om te ontsnappen aan de Arbeidsdienst is hij lid geworden van de Landwacht. In die hoedanigheid doet hij in november 1944 mee aan huiszoekingen in het dorp. Naast vier leden van de SD deden ook Jan Kiel (Musselweg 42) en twee andere Landwachten mee. Lenze Middel ( Musselweg 41 ), Gerhard Wimpke Bernardus Bontjer (adres zoeken we nog op) en de beide gebroeders Jan Hendrik Deiman (Musselweg 100 ) zijn de pineut. Ze zijn allen gearresteerd. Na de oorlog wordt Jan opgepakt en ingesloten in de Bioscoop “De IJzeren Klap”. De onderzoekscommissie hoort verschillende personen waaronder Jan Jager van Musselweg 70 a; zijn dochter was verloofd met Jan Mulder. Jager durfde Jan Mulder niet de deur te wijzen omdat de laatste wist dat een zoon van Jager was ondergedoken en zelfs het onderduikadres kende. Op 3 mei 1947 volgt de uitspraak van het tribunaal: Jan wordt veroordeeld tot anderhalfjaar verblijf in een tehuis voor Bijzondere Jeugdzorg. Bij het vijftigjarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina krijgt hij gratie en wordt zijn straf verminderd waardoor hij op 8 september 1948 vrij kan komen (bron CABR 111028) . Terug naar Pa Mulder: Mulder verhuurt de winkel en het huis aan ene familie H.Rozema, textielhandelaar. Van dit gezin kennen we tot dusver alleen nog maar de naam. Of dat gedurende de detentietijd is geweest van Mulder? We eten het (nog) niet. Bij de verkoop van het huis op 2 november 1959 woont de familie Mulder nog “gewoon” op Musselweg 56. Op die datum verkoopt Mulder zijn zaak voor ƒ14000 aan Cornelus Franciscus Buurman van Zandtangerweg 1b (bron: RHC GrA OZ4-1143-77-WST) . Wordt vervolgd………. Musselweg 55 Musselweg 58 Musselweg 40 t/m 70
Krantenartikel over de rechtszaak tegen o.a. postbode Hendrik Mulder uit Mussel (Nieuwsblad v/h/ Noorden, 13-04-1948)
de familie Slagter in 1936. V.l.n.r. vader Sjoerd, Rina, Anco, Henk, moe Jannetje, Jacob, Arie (collectie Carina v.d.Kaap-Slagter, Haulerwijk)
Home Home Home
Dorp Dorp Dorp
Contact Contact Contact